وسايل قديمى به دست آمده است . « 1 » داكتر لويى دوپرى باستان‌شناس امريكايى در نتيجهء حفريات سال 1965 خود در نواحى آق‌كپرك در جنوب شهر مزارشريف و كنار درياى شولگر آثارى از قبيل آينهء برنجى ، انگشتر ، دستبند ، اسلحه ، قيضهء اسب و نگين لاجوردين انگشتر به دست آورده بود كه متعلق به دورهء جديد حجر است و به دو يا سه هزار سال قبل از ميلاد برمىگردد . داستانها و افسانه‌ها نشان مىدهد كه هزاران سال قبل از ميلاد در نواحى بلخ ، مردمان متمدنى زندگى مىكردند . زردشت از بلخ بود و او آيين آتش‌پرستى را به وجود آورد . گرچه مردم اين منطقه تا سالهاى 550 قبل از ميلاد حكومت تشكيل نداده و به قسم قبيله‌اى زندگى مىكردند ، با آن وجود در سالهاى 545 تا 539 قبل از ميلاد ، كوروش متوجه سرزمينهاى باختر شد . مردم نواحى افغانستان كنونى به مدت پنج سال در برابر سپاه منظم و مجهز كوروش مقاومت كردند . گويى مقاومت در برابر مهاجم و متجاوز ، خميرمايهء وجودى ساكنان اين سرزمين را تشكيل مىدهد . به‌هرحال سرانجام كوروش پيروز شد . ايالات كرمان ، پاتيا ، باختر ، ستاگيديا ( هزاره‌جات امروزى ) ، سيستان ، بلوچستان و قندهار را تسخير و جنگهاى سختى با كاپيسا كرد . او سرانجام در يكى از جنگهاى اين نواحى در سال 539 قبل از ميلاد كشته شد . مثل اين‌كه هيچ متجاوزى از اين سرزمين جان به سلامت نبرده است . داريوش اول پس از آن‌كه مملكت اسليت‌ها ، تراس و مقدونيه را فتح كرد ، متوجه افغانستان شد و تا سند پيشروى كرد . پس

--> ( 1 ) . اين بحث ، با استفاده از كتابهاى تاريخى از جمله افغانستان در مسير تاريخ تدوين شده است .